Analizy Laboratoryjne

Pod koniec XX wieku spektakularne odkrycia wysoko w Andach – na szczytach gór w Argentynie i Peru – rzuciły nowe światło na praktyki ofiarne Inków oraz codzienne życie ich społeczności. Dzięki znaleziskom niemal nienaruszonych, naturalnie zmumifikowanych ciał dzieci złożonych w ofierze – m.in. na szczycie Llullaillaco – możliwe stało się przeprowadzenie zaawansowanych analiz laboratoryjnych, które dostarczyły wielu nowych danych o religijności i warunkach życia w Imperium Inkaskim. Badania prowadzone przez międzynarodowy zespół naukowców wykorzystały szereg nowoczesnych metod: od analiz izotopowych, przez genetykę, aż po toksykologię i datowanie.

Izotopy stabilne węgla i azotu dostarczyły informacji o diecie ofiar w ostatnich miesiącach życia. Izotopy strontu i tlenu z zębów i włosów pozwoliły określić pochodzenie dzieci i ich migracje – wiele z nich przebyło setki kilometrów z różnych regionów Imperium Inkaskiego, zanim trafiło na miejsce ofiary. Analizy DNA ujawniły różnorodność genetyczną ofiar, rzucając światło na strukturę populacyjną oraz możliwe pokrewieństwa, natomiast badania mikrobiomu dostarczyły unikalnych danych o zdrowiu i środowisku, w którym żyły. Toksykologiczne ślady konsumpcji liści koki i harminy wskazują, że dzieci były pod wpływem substancji psychoaktywnych – prawdopodobnie w celu złagodzenia stresu. Precyzyjne datowanie krótko żyjących roślin, takich jak nasiona kukurydzy czy liście koki znalezione w grobach, umożliwiło dokładne datowanie rytuału. Wszystkie te dane razem tworzą spójny, wielowarstwowy obraz złożonych rytuałów religijnych Inków i pozwalają odtworzyć zarówno przebieg ceremonii, jak i losy dzieci, które w nich uczestniczyły.

Najnowsze wyniki badań można śledzić w zakładce Publikacje.

 

Badania toksykologiczne próbek włosów i paznokci, należących do dzieci złożonych w ofierze na wulkanie Ampato, wskazały na obecność harminy oraz harmaliny, pochodzących prawdopodobnie z lian Banisteriopsis caapi. Następny wykryty związek to kokaina, będący  efektem żucia liści koki przez ofiary rytuału. Wykorzystywano je jako lekarstwo na chorobę wysokościową, ponadto substancje w nich występujące podnoszą ogólną wydolność organizmu. Inkowie bardzo cenili liście koki, dlatego często składali je w ofierze bogom i zmarłym.

Badania realizowane były we współpracy z Katedrą Medycyny Sądowej CM UMK w Bydgoszczy.

Wyjątkowym przypadkiem do badań nad starożytnym DNA są zamarznięte mumie inkaskie, w szczególności „Dzieci z Llullaillaco”. We współpracy z Museo de Arqueología de Alta Montaña w Salta w Argentynie i genetykami z Uniwersytetu Wiedeńskiego, przeprowadziliśmy nieinwazyjne pobieranie próbek z mumii. Dzięki rozległemu sekwencjonowaniu odzyskaliśmy jądrowe DNA badanych osobników. Wykorzystaliśmy je do określenia pokrewieństwa dzieci z Llullaillaco z prekolumbijskimi i współczesnymi populacjami. Nieinwazyjne podejście umożliwiło również wykrycie gatunków mikroorganizmów komensalnych i patogennych.

W ramach projektu prowadzone są zaawansowane badania nad chronologią rozwoju Państwa Inków (Tawantinsuyu), z naciskiem na okres jego największej ekspansji – od końca XIV wieku aż do przybycia Hiszpanów w 1532 roku. Celem projektu jest precyzyjne określenie dat kluczowych wydarzeń historycznych poprzez zastosowanie metod radiowęglowych i dendrochronologicznych.

Badania realizowane są we współpracy z Politechniką Śląską pod kierownictwem dr Dominika Sieczkowskiej-Jacyny i finansowane ze środków Narodowego Centrum Nauki, Polska (2024/52/C/ST10/00061).

Badania izotopowe maja na celu rekonstrukcje diety oraz pochodzenie ofiar. Dzięki analizom izotopów węgla możliwe jest rozróżnienie pomiędzy roślinami o ścieżce fotosyntezy C4 (kukurydza) a roślinami C3 (np. ziemniaki, rośliny strączkowe, dyniowate czy owoce). Badania stosunku izotopów strontu i tlenu pomaga w określeniu formacji geologicznej i wysokości nad poziomem morza gdzie dzieci spędziły pierwsze lata życia. Podobne analizy wykonane dla szczątków botanicznych używane są w celu kalibrowania dat C14 oraz rekonstrukcji klimatu.

Badania realizowane są we współpracy z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie oraz Instytutem Maxa Plancka w Jennie, Niemcy.


pl_PLPolski