Badania nad chronologią Państwa Inków

W ramach projektu Capacocha prowadzone są zaawansowane badania nad chronologią rozwoju Państwa Inków (Tawantinsuyu), z naciskiem na okres jego największej ekspansji – od końca XIV wieku aż do przybycia Hiszpanów w 1532 roku. Celem projektu jest precyzyjne określenie dat kluczowych wydarzeń historycznych poprzez zastosowanie metod radiowęglowych i dendrochronologicznych.

Mimo że epoka Inków nie jest odległa w czasie, brakuje spójnych, pisemnych źródeł stworzonych przez samych Inków. Informacje pochodzą głównie z relacji hiszpańskich kronikarzy, które – jak pokazują najnowsze badania – są często niedokładne. W szczególności daty dotyczące ekspansji imperium inkaskiego wymagają weryfikacji. Dane z badań w rejonie Machu Picchu sugerują, że ekspansja rozpoczęła się znacznie wcześniej, niż wskazywały wcześniejsze szacunki oparte na kronikach.

Projekt skupia się na analizie drewnianych artefaktów i szczątków organicznych pochodzących z kontekstów archeologicznych w regionie Arequipa w Peru oraz północnej Argentynie.

Zastosowanie metody wiggle-matching oraz modelowania bayesowskiego pozwala uzyskać bardziej precyzyjne daty radiowęglowe – z dokładnością większą niż tradycyjne metody, które oferują margines błędu rzędu ±15 lat. Szczególną uwagę poświęca się tworzeniu tzw. „pływających chronologii” (floating chronologies), które mogą stać się podstawą do budowania dokładniejszej osi czasu wydarzeń z okresu przedhiszpańskiego.

Dzięki analizom dendrochronologicznym i datowaniu szczątków roślinnych (np. traw czy resztek jedzenia), możliwe jest lepsze zrozumienie charakteru przemian społecznych i politycznych zwiazanych z rytuałem capacocha. Projekt uwzględnia również relacje historyczne dotyczące panowania władców takich jak Pachacuti Inca Yupanqui, Topa Inca oraz Huayna Capac, konfrontując je z nowymi danymi empirycznymi.

Badania prowadzone w ramach projektu Capacocha mają szansę znacząco przyczynić się do rekonstrukcji dziejów jednego z najważniejszych imperiów prekolumbijskich, łącząc metody nauk ścisłych z interpretacją źródeł historycznych i archeologicznych.

Projekt chronologiczny kierowany jest przez dr Dominikę Sieczkowską-Jacynę dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki, Polska w ramach konkursu Sonatina 8 (2024/52/C/ST10/00061)

---